Tikayerekeza dini ya Chisilamu ndi zipembedzo zakale, timapeza kuti Chisilamu sichinangolongosora machimo ndi ntchito zoipa kuti ndi haraam, komanso chinafotokoza njira zomwe zimatsogolera ku uchimo ndi zoipa ngati haraam. Izi zidachitika kuti zimuteteze munthu kuti asagwere mu uchimo.
Taganizirani chitsanzo cha mowa chomwe chinali choloredwa m’zipembedzo zakale, koma chanenedwa kuti sichiloledwa mu Chisilamu. Chifukwa chomwe Chisilamu chimanenera kuti mowa ndi haraam ndichakuti zoipa za vinyo zimaposa zabwino zake, ndipo ndi njira yomwe imapangitsa munthu kuchita machimo ena ambiri.
Allah Talaa akufotokoza mu Quraan Majeed kuti:
يَسْئلُوْنَكَ عَنِ الْخَمْرِ وَالْمَيْسِرِ قُلْ فِيْهِمَا إِثْمٌ كَبِيرٌ وَمَنَافِعُ لِلنَّاسِ وَإثْمُهُمَا أَكْبَرُ مِنْ نَفْعِهِمَا
Akukufunsa (iwe Mtumiki Swallallahu alaihi wasallam) Za mowa ndi njuga.
Nena: “M’menemo muli masautso ndi uchimo waukulu ndi zina zothandiza kwa anthu, ndipo masautso ake ndi aakulu kuposa ubwino wake.”
Mayi wa Zoipa zoipa.
Hadith yafotokoza kuti mowa ndiye kholo la machimo onse. Uthman radhwiyallahu anhu adati, “Pewani vinyo, chifukwa vinyo ndiye mayi wa machimo onse ndipo ndimayi wa zoipa zonse ndi makhalidwe oipa, ”
Cholinga cha Hadithiyi kukamba za vinyo ngati mayi wa machimo onse ndi zoipa ndikuti munthu akangomwa vinyo, amaledzera, ndipo akaledzera, atha kuchita machimo oipa kwambiri komanso machimo oipitsitsa.
Nkhani Ya Munthu Ochokera M’mitundu Yakale
Kunena za vinyo kukhala khomo la machimo onse ndi zoipa, Uthmaan radhwiyalah anhu akunena za nkhani yotsatirayi. Iye akuti:
Panali munthu ochokera m’mitundu yakale musanafike inu amene anadzipereka kulambira Allah Talaa. Komabe, mkazi osadziletsa komanso wachiwerewere adamukonda.
Kotero, tsiku lina, adatuma mdzakazi wake kwa iye nati, “Tikupempha ubwere kwa ife kuti udzatichitire umboni pa zina mwa zinthu zathu.” Mwamunayo adavomera kotero adanyamuka ndi mdzakaziyo, kupita kunyumba kwa mkaziyo.
Atafika kwa mkaziyo ndikulowa, mdzakaziyo adatseka chitseko Pambuyo pake, adatengedwera patsogolo m’nyumbamo, ndipo nthawi iliyonse akadutsa pakhomo, mkaziyo anatseka.
Pomaliza, anafika pamaso pa mkaziyo ndipo anaona kuti anali okongola. Adapezanso mnyamata wachisodzera atanyamula chiwiya chodzaza ndi vinyo.
Mkaziyo anamuitana nati, “Ndikulumbira mwa Mulungu! Sindinakuitane pano kuti ndiperekere umboni. M’malo mwake, ndinakuitana kuno kuti uchite zina ndi ine, kapena kumwa galasi limodzi la vinyo, kapena kupha mnyamatayu.”
Atakakamizidwa kusankha pakati pa zoipa zitatuzi, mzibamboyo adati, “Ndipatse galasi limodzi la vinyo ndimwe.” Mkaziyo anamupatsa galasi limodzi kuti amwe.
Komabe, atamwa, anapempha galasi lina, ndipo anapitiriza kumwa motere mpaka (analedzera, ndipo ali chmwechi) anachita zina ndi mkaziyo ndikupha mnyamatayo.
Pambuyo pofotokoza nkhaniyi, Uthmaan radhwiyallahu anhu adati, “Pewani kumwa vinyo, chifukwa ndikulimbira mwa Allah, ngati Imaan ndi kuledzera kwa vinyo ziyendera limodzi mwa munthu, ndiye kuti chimodzi chidzapangitsa munthuyo kutuluka mwa mnzake (ngati Imaan idzamupangitsa kusiya vinyo, kapena vinyoyo adzamupangitsa kusiya dini).”
Zoledzeretsa – Chida Chowononga cha Iblees
Zanenedwa kuti Abu Musah Ashari anafotokoza kuti m’mawa uliwonse Iblis amatumiza asilikali ake padziko lapansi. Nthawi yowatumiza, amalengeza kuti, “Amene angasokeretse Msilamu kwambiri ndidzamuika chisoti cha ufumu pamutu pake.”
Pambuyo pake, ma shayaatiin osiyanasiyana amabwerera kwa Iblis ndikumuuza zomwe akwaniritsa tsikulo. Shaitaan wina amamuuza kuti, “Ndinapitiriza kusokeretsa wakuti-ndi-wakuti, mpaka pamapeto pake anasudzula mkazi wake.” Akamva izi, Iblis samasangalala kwambiri ndipo amati, “Posachedwapa, akwatiranso.”
Shaitaan wina amaonekera nati, “Ndinapitiriza kusokeretsa wakuti-ndi-wakuti mpaka wasiya kumvera makolo ake.” Akamva izi, Iblis amangoyankha kuti, “Posachedwa, ayambanso kuwamvera.”
Shaitaan wina amaonekera nati, “Ndinapitiriza kusokeretsa wakuti-ndi-wakuti mpaka wachita zina.” Iblis akamva izi, amasangalala nati, “Iwe ndiwe amene wachita chinthu chachikulu!”
Kenako shaitaan wachinayi amaonekera kwa Iblis nati, “Ndinapitiriza kuyesetsa pa chakuti-ndi-chakuti mpaka anayamba kumwa mowa.” Akamva izi, Iblis amasangalala kwambiri nati, “Iwe ndiwe amene wachitadi zinthu!”
Pomaliza, shaitaan wachisanu amabwera kwa Iblis nati, “Ndinapitiriza kusokeretsa winawake mpaka wapha munthu.” Akamva izi, Iblis amasangalala kwambiri ndipo amafuula. “Ndiwe amene wakwanitsa kupambana kwakukulu!”
Kuchokera mu Hadith iyi, tikuphunzirapo za zotsatira kuipa komwa mowa ndi zoledzeretsa zonse kuti ndiye chifukwa chachikulu choti munthu amachita machimo akuluakulu ndikusamvera Allah Talaa.
Ndipotu, mu Hadith yolemekezeka, zatchulidwa kuti amene amamwa mowa, zimakhala ngati kuti Imaan yake yamusiya nthawi imeneyo.
Mtumiki Swallallahu alaihi wasallam adati: “Amene achita chigololo si muumini pa nthawi imene akuchita chigololo. Amene akumwa mowa si muumini pa nthawi yomwe akumwa vinyoyo. Wakubayo si muumin pa nthawi yomwe akuba.”
Allah Talaa aupulumutse Ummah kuti usagwere m’tchimo loononga limeneli lakumwa mowa, mankhwala osokoneza bongo ndi zoledzeretsa zina zonse.
Alislaam Yeretsani mtima wanu potsatira chisilamu